In ons eerste artikel hebben we de erfbelasting besproken en de bittere pil van de 10-jaarsregel geslikt. In het tweede artikel hebben we gekeken naar waar de zon wél schijnt: de enorme besparing op Box 3 die je emigratie kan financieren. Je bent misschien toch wel enthousiast geworden. De koffers staan in gedachten al klaar en je ziet jezelf al zitten met een glas wijn op je terras.
Maar stop even met dromen. Want dit is het moment waarop het in de praktijk vaak misgaat.
Een emigratie is geen vakantie die wat uit de hand loopt; het is een juridische en financiële operatie die je grondig moet aanpakken. De meest gemaakte fout die we zien bij vermogende Nederlanders, is dat ze het "een beetje" willen doen. Ze willen wel de fiscale voordelen van het buitenland, maar niet de emotionele en praktische banden met Nederland opgeven.
Laat ons duidelijk zijn: "een beetje emigreren" bestaat niet. Doe je dit halfbakken? Dan pakt de Nederlandse fiscus je alsnog keihard aan. Om te slagen moet je een zogeheten Clean Break maken. In dit artikel bespreken we de gereedschapskist die je nodig hebt om die navelstreng met Nederland definitief door te knippen.
Je schrijft je uit bij de gemeente (BRP) en denkt dat je er bent. Helaas werkt het zo niet. Voor de Belastingdienst is die uitschrijving slechts een administratief feitje. Zij kijken naar de 'feitelijke omstandigheden'. Waar speelt je leven zich écht af?
Als jij je uitschrijft, maar je houdt je tandarts in Amstelveen, je abonnement op de golfclub in 't Gooi loopt door, je auto staat nog op geel kenteken en je magazines vallen nog wekelijks op de deurmat van je aangehouden appartementje in Amsterdam, dan trekt de inspecteur zijn wenkbrauwen op. De conclusie is dan al snel: "Meneer, u woont helemaal niet in Spanje. U bent gewoon lang op vakantie. Rekent u even af in Nederland."
Je moet zorgen dat er geen twijfel mogelijk is. Je leven moet zich aantoonbaar verplaatsen naar het nieuwe land. En dat brengt ons bij de grootste en gevaarlijkste valkuil: het aanhouden van vastgoed.
Het is een begrijpelijke emotie. Je wilt weg, maar je wilt ook een plekje houden voor als je terugkomt om de kleinkinderen te zien. Een eigen pied-à-terre voelt veilig. Of misschien wil je je huidige woning aanhouden en verhuren voor het rendement.
Fiscaal gezien is dit echter dodelijk voor je status als emigrant.
Ten eerste is er het zogeheten situs-beginsel. Dit betekent dat onroerend goed altijd belast wordt in het land waar de stenen liggen. Zelfs als jij officieel in Portugal woont en daar belastingplichtig bent, blijft je Nederlandse tweede woning (of verhuurde woning) belast in Nederland in Box 3. Je wordt dan 'buitenlands belastingplichtige'. Je ontsnapt voor dat deel van je vermogen dus niet aan de Nederlandse vermogensrendementsheffing. Sterker nog, je haalt je een enorme administratieve rompslomp op de hals omdat je in twee landen aangifte moet doen en moet hopen dat de verrekening goed gaat.
Ten tweede, en dit is nog risicovoller, ondermijnt het bezit van een woning in Nederland je hele emigratieverhaal. Een eigen woning die leegstaat en altijd tot je beschikking staat, is voor de Belastingdienst hét bewijs dat je band met Nederland nog intact is. Het maakt je ontzettend kwetsbaar voor discussies over waar je nu eigenlijk woont.
Wat je moet doen? Hard, maar eerlijk: Verkoop de boel.
Snijd de band door. Wil je in Nederland verblijven? Huur dan iets tijdelijks of ga in een hotel of recreatiepark zitten. Zorg dat je geen sleutel in je zak hebt van een huis dat jouw eigendom is. Het geeft rust, het levert cash op (dat je fiscaal vriendelijker kunt wegzetten, zie hieronder) en het voorkomt gezeur met de Belastingdienst.
Nu je weet wat je moet afstoten, gaan we kijken naar wat je moet opbouwen. Een van de krachtigste tools in je gereedschapskist is de schenking op papier. Maar let op: de timing is cruciaal. Dit moet je regelen vóór je je uitschrijft bij de gemeente.
Het concept is simpel maar geniaal. Je schenkt je kinderen een bedrag op papier. Er gaat geen geld van rekening A naar rekening B; je erkent schuldig te zijn aan je kinderen. Het geld blijft dus in jouw zak (en dat is fijn, want je hebt liquiditeit nodig voor je emigratie), maar juridisch is het van hen.
Ten eerste zorgt het voor vermogensvermindering in Box 3. Zolang je nog in Nederland woont (of in de periode tot vertrek), is deze schuld aan je kinderen een schuld in Box 3. Het verlaagt je belastbaar vermogen direct.
Ten tweede ben je bezig met het uithollen van de nalatenschap. Het bedrag dat je nu op papier schenkt, gaat later bij overlijden als schuld van je erfenis af. Omdat je dit vóór emigratie doet onder Nederlands recht (met gebruik van Nederlandse vrijstellingen), heb je een deel van je vermogen al veiliggesteld voordat de buitenlandse regels gaan gelden.
Er is één harde eis waar je niet omheen kunt. Je moet daadwerkelijk jaarlijks 6% rente betalen aan je kinderen over de schuld. Doe je dit niet, dan ziet de fiscus de hele constructie bij overlijden als niet-bestaand en wordt alles alsnog belast.
Zie die 6% echter niet als straf, maar als een manier om jaarlijks onbelast extra geld naar je kinderen te sluizen. Zij betalen over die rente-inkomsten (meestal) geen belasting, en bij jou verlaagt het je vermogen. Meer informatie over de regels en valkuilen vind je bij Notaris.nl.
Je hebt je huis verkocht en je hebt geld op de bank. Nu ga je de grens over. Maar hoe neem je dat vermogen veilig mee zonder dat je in het nieuwe land direct tegen de fiscale lamp loopt? Hier introduceren we de "Fiscale Rugzak", in vaktermen vaak de Insurance Wrapper of levensverzekering-polis genoemd.
Dit is geen stoffige polis die je bij een tussenpersoon op de hoek afsluit. We hebben het hier over 'Wealth Structuring' via landen als Luxemburg of Ierland. Dit is meestal interessant voor vrije vermogens vanaf zo'n € 250.000 à € 500.000.
Hoe werkt het? Je stort je liquide vermogen (aandelen, obligaties, cash) in een polis (bijvoorbeeld een Luxemburgse Tak 23 verzekering). Jij bent de verzekeringnemer, de bank in Luxemburg is juridisch eigenaar, en jouw vermogensbeheerder blijft gewoon beleggen zoals jij wilt. Waarom is dit voor de emigrant de heilige graal?
Stel, je verhuist naar Spanje. Vijf jaar later ben je de hitte beu en ga je naar Portugal. Als je je aandelen in privé houdt, moet je in elk land uitzoeken hoe de vermogenswinstbelasting werkt. Soms moet je alles verkopen en opnieuw aankopen, wat kapitalen aan transactiekosten kost. Met de polis heb je een fiscale rugzak. Je verhuist de polis gewoon mee. De onderliggende beleggingen blijven onaangeroerd. In veel Europese landen wordt deze structuur erkend en fiscaal vriendelijk behandeld.
In veel landen (waaronder Frankrijk, Spanje, Portugal en Italië) betaal je inkomstenbelasting over dividend en koerswinst. Maar... vaak geldt dit niet voor rendement dat binnen een verzekeringspolis wordt gemaakt, zolang je het geld er niet uithaalt. Je vermogen kan dus jarenlang belastingvrij groeien (rente-op-rente). Pas als je geld opneemt, betaal je belasting (en vaak alleen over het rendement-deel van de opname).
In Zuid-Europa is het erfrecht vaak dwingend. Kinderen hebben recht op een 'legitieme portie' en je kunt je partner niet zomaar alles nalaten (zoals in Nederland). Vermogen in zo'n polis valt in veel landen buiten de nalatenschap. Je kunt in de polisbegunstiging zelf bepalen wie wat krijgt, en zo het lokale dwingende erfrecht omzeilen.
Tot slot de 'virtuele enkelband' die de Belastingdienst je omdoet: de conserverende aanslag. Dit klinkt ingewikkeld, maar het is eigenlijk heel simpel.
Jij hebt in Nederland jarenlang pensioen opgebouwd (of lijfrente). De inleg was aftrekbaar; de fiscus heeft jarenlang belastinginkomsten misgelopen in de verwachting dat ze later bij uitkering kunnen heffen. Nu je weggaat, is de fiscus bang dat ze die claim mislopen.
Bij emigratie krijg je daarom een aanslag opgelegd over de waarde van je pensioenpotten (en je aanmerkelijk belang, als je dat hebt). Je hoeft deze aanslag niet te betalen. Je krijgt uitstel van betaling. Het is een 'boete' die op de plank blijft liggen, mits je je aan de regels houdt.
De afspraak is: als jij je 10 jaar lang (en voor pensioenen soms langer/levenslang, afhankelijk van het verdrag) netjes gedraagt, wordt de aanslag uiteindelijk kwijtgescholden of verjaart hij.
Wat is "netjes gedragen"?
Niet je pensioen in één keer afkopen.
Je pensioenpolis niet verpanden (als onderpand voor een lening gebruiken).
Doe je dit wel? Dan trekt de fiscus de "uitstel van betaling" in en moet je direct aftikken. En dat is pijnlijk: vaak tot 52% belasting plus 20% revisierente. Je bent dan 72% van je pot kwijt.
Doe dus geen domme dingen met je Nederlandse pensioenen of lijfrentes nadat je vertrokken bent. Laat ze rustig renderen of uitkeren volgens de regels. Zie het als een slapende hond die je niet wakker moet maken. Meer details over deze regeling vind je op de site van de Belastingdienst.
Je hebt nu de harde waarheid gehoord. Emigreren vereist dat je de banden doorsnijdt. Verkoop dat huis, regel die papieren schenking en stop je vermogen in een rugzak die meereist. Zorg dat de conserverende aanslag een papieren tijger blijft.
Je hebt de schepen achter je verbrand. Je bent 'los' van Nederland. Je vermogen is mobiel en je hebt de Box 3-pijn achter je gelaten.
Maar dan komt de grote vraag: Waar gaat de reis naartoe? Ga je voor de dolce vita in Italië, de lage belasting in Portugal, de zon in Spanje of toch de veiligheid van België? Elk land heeft zijn eigen fiscale snoepwinkel, maar ook zijn eigen gifbekers.
In het slotstuk van dit vierluik volgt de grote fiscale battle. We zetten de populairste emigratielanden tegen elkaar af. Waar krijg je écht waar voor je geld
